กติกาพักเรียวกังและแช่ออนเซ็น มารยาทที่ต้องบรีฟกรุ๊ปก่อนไป
ชุดยูกาตะที่วางรอในห้อง เสื่อทาทามิใต้เท้า และมื้อเย็นแบบไคเซกิ เป็นรายละเอียดของการพักเรียวกังที่ชวนให้ลองใช้ชีวิตแบบญี่ปุ่น แต่สำหรับคนที่กำลังจะเดินทางไปพักเรียวกังเป็นครั้งแรก หรือต้องนำคณะเดินทางไปสัมผัสบรรยากาศนี้ คำถามสำคัญที่ทุกคนอยากรู้ก่อนไปถึงคือ พักเรียวกังและแช่ออนเซ็นมีกติกาอะไรบ้าง ต้องปฏิบัติตัวอย่างไรให้ถูกต้องตามธรรมเนียมญี่ปุ่น ความจริงแล้วมารยาทพื้นฐานเหล่านี้เข้าใจได้ไม่ยาก เพียงแค่รู้ลำดับขั้นตอนตั้งแต่การถอดรองเท้า การสวมชุดยูกาตะ การนัดเวลาอาหารเย็น ไปจนถึงการชำระร่างกายก่อนลงบ่อแช่ บทความนี้สรุปกติกาพื้นฐานสำหรับใช้บรีฟกรุ๊ป โดยต้องเช็คข้อกำหนดของเรียวกังและบ่อออนเซ็นแต่ละแห่งอีกครั้งก่อนเดินทาง
ก้าวแรกในเรียวกัง กติกาการเข้าพักและการใช้พื้นที่ส่วนกลาง
เรียวกังคือที่พักแบบญี่ปุ่นดั้งเดิม มักมีพื้นทาทามิหรือเสื่อญี่ปุ่น ที่นอนฟุตง ชุดยูกาตะ ห้องอาบน้ำ และมื้ออาหารแบบญี่ปุ่น ส่วนออนเซ็นหมายถึงบ่อน้ำพุร้อน หากต้องการพักเรียวกังพร้อมแช่ออนเซ็น ให้เช็คกับที่พักว่ามีบริการทั้งสองอย่างหรือไม่ เมื่อเดินทางมาถึง พนักงานจะคอยต้อนรับพร้อมอธิบายขั้นตอนการใช้บริการส่วนต่าง ๆ ภายในอาคารให้ผู้เข้าพักเข้าใจ
การถอดรองเท้าและเปลี่ยนเป็นรองเท้าแตะสำหรับเดินในอาคาร
ธรรมเนียมแรกที่ทุกคนจะพบเมื่อมาถึงเรียวกังคือการถอดรองเท้า ให้ถอดรองเท้าที่จุดซึ่งที่พักกำหนด แล้วเปลี่ยนมาสวมรองเท้าแตะสำหรับเดินภายในอาคาร
กติกาเรื่องรองเท้าของแต่ละแห่งอาจมีรายละเอียดแตกต่างกันไป เรียวกังบางแห่งจัดให้เปลี่ยนรองเท้าแตะตั้งแต่ทางเข้าอาคาร บางแห่งอาจให้สวมรองเท้าเดินไปจนถึงบริเวณหน้าห้องพักก่อนแล้วจึงค่อยถอด และหากทางเดินภายในเป็นพื้นเสื่อทาทามิทั้งหมด ธรรมเนียมปฏิบัติคือให้เดินด้วยเท้าเปล่าหรือถุงเท้าโดยไม่สวมรองเท้าหรือรองเท้าแตะเดินบนพื้นเสื่อ
สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือการขึ้นสู่ห้องพัก เมื่อเปิดประตูเข้าสู่ห้องพักที่ปูด้วยเสื่อทาทามิ ต้องถอดรองเท้าแตะไว้ที่หน้าห้อง ห้ามสวมรองเท้าแตะเหยียบลงบนเสื่อทาทามิเด็ดขาด นอกจากนี้ ในห้องสุขามักจะมีรองเท้าแตะสำหรับห้องน้ำวางแยกไว้เฉพาะ ให้เปลี่ยนมาใส่รองเท้าคู่นี้เมื่อเข้าห้องน้ำ และเปลี่ยนกลับเป็นรองเท้าเดินในอาคารเมื่อก้าวออกมา เพื่อรักษาสุขอนามัยและความสะอาดร่วมกัน
การสวมชุดยูกาตะ (ชุดคลุมผ้าฝ้าย) สำหรับพักผ่อนและเดินในเรียวกัง
เมื่อเข้าสู่ห้องพัก เรียวกังจะเตรียมชุดยูกาตะ ซึ่งเป็นชุดคลุมผ้าฝ้ายแบบไม่มีซับใน พร้อมสายคาดเอวหรือโอบิไว้ให้ตามจำนวนผู้เข้าพัก เมื่อได้รับชุดแล้ว ลองสวมและถามพนักงานหากต้องการคำแนะนำเรื่องขนาดหรือวิธีผูก
กฎสำคัญของการสวมชุดยูกาตะที่ต้องจำให้ขึ้นใจคือการนำสาบเสื้อด้านซ้ายทับด้านขวาเสมอ จากนั้นจึงผูกสายโอบิรอบเอวให้เรียบร้อย ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจับสาบเสื้อถูกด้านหรือเปล่า ลองให้พนักงานช่วยแนะนำก่อนออกจากห้อง
ก่อนสวมยูกาตะออกไปเดินเล่นหรือไปห้องอาหาร ให้ถามพนักงานว่าพื้นที่ใดสวมไปได้บ้าง จะได้เข้าใจกติกาของที่พักที่กำลังเข้าพักจริง ๆ
ความสนใจพิเศษ: ออนเซ็นและเรียวกังญี่ปุ่นมื้อเย็นไคเซกิ (อาหารคอร์สตามฤดูกาล) และเวลาปูที่นอนฟุตง
มื้อเย็นและการเตรียมที่นอนเป็นเรื่องที่ควรถามให้ชัดตอนเข้าพัก ถ้ารู้ว่าจะกินอาหารที่ไหน นัดกี่โมง และพนักงานจะเข้ามาปูฟุตงเมื่อใด ก็วางเวลาพักผ่อนต่อได้โดยไม่ต้องเดา
มื้ออาหารคอร์สที่ต้องตรงต่อเวลาและแจ้งข้อจำกัดอาหารล่วงหน้า
เรียวกังมักรวมมื้อเย็นไคเซกิ ซึ่งเป็นอาหารหลายคอร์สที่ใช้วัตถุดิบท้องถิ่นตามฤดูกาล และอาหารเช้าแบบญี่ปุ่นในวันถัดไป โดยสถานที่รับประทานอาจจัดในห้องอาหารส่วนกลางหรือเสิร์ฟให้ถึงในห้องพัก ขึ้นอยู่กับรูปแบบการให้บริการของแต่ละสถานที่
หลังจากพนักงานนำแขกเข้าห้องพักพร้อมเสิร์ฟชาและขนมต้อนรับแล้ว พนักงานดูแลห้องจะเข้ามาสอบถามและยืนยันเวลารับประทานอาหารเย็นกับผู้เข้าพัก เวลาอาหารขึ้นอยู่กับแต่ละเรียวกัง เมื่อพนักงานยืนยันแล้วควรมาตามนัด หากยังมีแผนออกไปเดินเล่น ให้เช็คเวลาเดินทางกลับก่อนออกจากที่พัก
สำหรับกรุ๊ปคณะที่มีสมาชิกแพ้อาหาร หรือมีข้อจำกัดเรื่องการรับประทานอาหาร เช่น แพ้อาหารทะเล หรือทานมังสวิรัติ ควรรวบรวมรายละเอียด แจ้งเรียวกังล่วงหน้า และยืนยันกับที่พักโดยตรงว่าสามารถรองรับได้หรือไม่ อย่าเพิ่งสรุปว่าแจ้งแล้วจะมีเมนูทดแทนให้ ควรรอคำตอบก่อนแจ้งต่อสมาชิก
บริการปูฟูกที่นอนของพนักงาน
ในห้องพักแบบวะชิตสึหรือห้องเสื่อทาทามิ การพักผ่อนยามค่ำคืนจะใช้ที่นอนฟุตง ซึ่งเป็นชุดฟูกที่นอนแบบญี่ปุ่นที่ปูลงบนเสื่อทาทามิ แม้ว่าเรียวกังร่วมสมัยบางแห่งจะมีห้องพักแบบเตียงสไตล์ตะวันตกให้บริการด้วยเช่นกัน
ผู้เข้าพักไม่จำเป็นต้องยกหรือปูฟูกที่นอนด้วยตนเอง เพราะพนักงานของเรียวกังจะเป็นผู้เข้ามาจัดปูที่นอนฟุตงให้อย่างเรียบร้อย ส่วนเวลาเข้าห้องเพื่อปูหรือเก็บฟุตง ให้สอบถามกับที่พักโดยตรง
แนะนำให้เก็บกระเป๋าและของใช้ส่วนตัวให้เป็นที่ก่อนพนักงานเข้ามา หากตั้งใจพักอยู่ในห้องต่อ ลองถามว่าจะนัดปูที่นอนอย่างไร ไม่ต้องผูกเวลาเข้าห้องของพนักงานกับมื้ออาหารเอง
อ่านต่อ: จองเรียวกังทั้งกรุ๊ป ห้องทาทามิ อาหารเวลาตายตัว และเงื่อนไขที่ต่างจากโรงแรมขั้นตอนการแช่ออนเซ็น กฎระเบียบและข้อควรระวังในบ่อรวม
ก่อนเข้าบ่อรวม ควรทำความเข้าใจลำดับการอาบน้ำและการลงแช่ให้ตรงกัน โดยเฉพาะคนที่ไปครั้งแรก ตารางนี้สรุปกติกาพื้นฐานไว้ให้ทบทวน แล้วค่อยเช็คข้อกำหนดเพิ่มเติมของสถานที่ที่จะไป
| ขั้นตอนและกติกา | แนวทางปฏิบัติที่ถูกต้อง | ข้อห้ามที่ไม่ควรทำ |
|---|---|---|
| การแต่งกาย | เปลื้องเสื้อผ้าทั้งหมดในห้องเปลี่ยนชุด | ห้ามสวมชุดว่ายน้ำ ชุดชั้นใน หรือเสื้อผ้าลงบ่อแช่ |
| การใช้ผ้าขนหนู | เก็บผ้าขนหนูให้พ้นน้ำในบ่อ | ห้ามนำผ้าขนหนูลงไปจุ่มหรือซักในน้ำร้อน |
| การชำระร่างกาย | ล้างตัวให้สะอาดที่จุดอาบน้ำ | ห้ามก้าวลงบ่อแช่โดยที่ยังไม่ได้ล้างตัว |
| การลงแช่น้ำร้อน | ราดน้ำร้อนปรับอุณหภูมิแล้วค่อย ๆ หย่อนตัวลงแช่ | ไม่ปล่อยเส้นผมลงไปในน้ำ |
การอาบน้ำชำระร่างกายให้สะอาดและข้อห้ามนำผ้าขนหนูลงน้ำ
ก่อนลงบ่อออนเซ็น ให้เปลื้องเสื้อผ้าในห้องเปลี่ยนชุด แล้วล้างตัวให้สะอาดที่จุดอาบน้ำ หากไปครั้งแรกและไม่แน่ใจว่าต้องเริ่มตรงไหน ให้ถามพนักงานก่อนเข้าใช้บริการ
หลังล้างตัวแล้ว ให้ราดน้ำร้อนเพื่อปรับอุณหภูมิร่างกายก่อนค่อย ๆ ลงแช่ ลองจำลำดับนี้ไว้ตั้งแต่ก่อนเข้าพื้นที่อาบน้ำ จะได้ไม่ข้ามขั้นตอนเพราะยังสับสนกับสถานที่
ระหว่างแช่ให้เก็บผ้าขนหนูกับเส้นผมไม่ให้สัมผัสน้ำในบ่อ คนผมยาวควรรวบผมให้เรียบร้อย และจำไว้ว่าไม่สวมเสื้อผ้าหรือชุดว่ายน้ำลงบ่อรวม หากไม่สะดวกเปลื้องผ้า ควรสอบถามทางเลือกอื่นก่อนตัดสินใจใช้บริการ
กฎเรื่องรอยสักและการจองบ่อออนเซ็นแบบส่วนตัว
ในประเทศญี่ปุ่น นโยบายเรื่องการอนุญาตให้ผู้มีรอยสักเข้าใช้บ่อออนเซ็นรวมไม่มีกฎเกณฑ์ตายตัวเหมือนกันหมดทุกแห่ง เรียวกังและบ่อออนเซ็นดั้งเดิมบางแห่งอาจมีกฎห้ามผู้มีรอยสักลงใช้บริการในบ่อรวม
หากสมาชิกในคณะเดินทางมีรอยสัก หรือรู้สึกไม่สะดวกใจที่จะใช้บ่อรวมร่วมกับผู้อื่น ทางออกที่เหมาะสมคือการเช็คนโยบายของเรียวกังแต่ละแห่งล่วงหน้า หากเป็นรอยสักขนาดเล็ก บางแห่งอาจอนุญาตให้ใช้แผ่นปิดรอยสักก่อนลงแช่ได้
อีกทางเลือกคือสอบถามเรื่องบ่อส่วนตัว หรือห้องพักที่มีบ่อกลางแจ้งส่วนตัว โดยเช็คเงื่อนไขการใช้และนโยบายรอยสักของตัวเลือกนั้นด้วย อย่าเพิ่งสรุปว่าคำว่า “ส่วนตัว” หมายถึงไม่มีข้อกำหนดอื่น หรือใช้ได้กับสมาชิกทุกคน
ระยะเวลาแช่น้ำร้อนที่เหมาะสมและข้อห้ามแช่หลังดื่มแอลกอฮอล์
ไม่จำเป็นต้องแช่นานเพื่อให้คุ้มกับการมาออนเซ็น โดยเฉพาะคนที่ยังไม่คุ้นกับน้ำร้อน สมาคมออนเซ็นแห่งประเทศญี่ปุ่น (Japan Onsen Association) แนะนำให้ผู้เริ่มต้นแช่ครั้งละประมาณ 3 - 10 นาที เมื่อร่างกายเริ่มปรับตัวและคุ้นเคยกับความร้อนแล้ว อาจเพิ่มเป็น 15 - 20 นาทีต่อครั้งได้ โดยไม่ต้องฝืนให้ครบเวลา
ข้อควรระวังสำคัญคือไม่ควรลงแช่ออนเซ็นทันทีหลังการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการลงแช่น้ำร้อนทันทีก่อนหรือหลังรับประทานอาหาร และควรเว้นระยะหลังการออกกำลังกายประมาณ 30 นาที
สำหรับผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือเคยมีประวัติภาวะเลือดออกในสมอง ควรหลีกเลี่ยงการลงแช่ในบ่อน้ำร้อนที่มีอุณหภูมิสูงตั้งแต่ 42°C ขึ้นไป เพราะสำหรับคนไทย น้ำที่อุณหภูมิ 42°C ถือว่าร้อนจัด จึงควรค่อย ๆ ก้าวลงน้ำอย่างช้า ๆ จิบน้ำสะอาดทั้งก่อนและหลังการแช่เพื่อลดความเสี่ยงขาดน้ำ และหากเริ่มรู้สึกวิงเวียนศีรษะให้รีบขึ้นมานั่งพักทันที
พาทีมเข้าพักเรียวกัง วางคิวเวลาอาหารและบ่อแช่ให้ลงตัว
ก่อนพาทีมเข้าพัก ลองรวบรวมคำตอบจากที่พักไว้ในข้อความเดียว ทั้งจุดและเวลาอาหาร วิธีนัดปูฟุตง และเงื่อนไขบ่อแช่ แล้วส่งให้สมาชิกก่อนแยกเข้าห้อง ส่วนข้อจำกัดอาหารและความต้องการใช้บ่อส่วนตัว ควรคุยกับผู้เกี่ยวข้องล่วงหน้า หากยังไม่ได้คำตอบ ให้บอกตรง ๆ ว่ารอที่พักยืนยันอยู่
สอบถาม BENS เพื่อช่วยเช็คเงื่อนไขของเรียวกัง เวลาอาหาร และตัวเลือกบ่อส่วนตัวก่อนเดินทาง หากกำลังวางทริปฮอกไกโดพร้อมคืนพักเรียวกัง ลิงก์ด้านล่างมีทั้งบริการจองที่พัก โปรแกรมทริป และบทอ่านต่อเรื่องจำนวนวันให้ประกอบการวางแผน
คำถามที่พบบ่อย
ไปพักเรียวกังครั้งแรกต้องเตรียมตัวอย่างไรบ้าง?
สิ่งที่ควรเตรียมคือการทำความเข้าใจธรรมเนียมเบื้องต้น เช่น การถอดรองเท้าก่อนเข้าอาคารหรือห้องพัก การสวมชุดยูกาตะโดยนำสาบเสื้อด้านซ้ายทับด้านขวา และการตรงต่อเวลานัดหมายมื้ออาหารเย็นไคเซกิ รวมถึงแจ้งข้อจำกัดด้านอาหารให้ที่พักทราบล่วงหน้า
เรียวกังกับออนเซ็นต่างกันอย่างไร?
เรียวกังคือที่พักแบบญี่ปุ่น ส่วนออนเซ็นคือบ่อน้ำพุร้อน หากต้องการพักเรียวกังพร้อมแช่ออนเซ็น ให้เช็คกับที่พักว่ามีบริการทั้งสองอย่างหรือไม่
กติกาสำคัญในการลงแช่บ่อออนเซ็นรวมมีอะไรบ้าง?
เปลื้องเสื้อผ้าในห้องเปลี่ยนชุด ล้างตัวให้สะอาดที่จุดอาบน้ำ ราดน้ำร้อนเพื่อปรับอุณหภูมิ เก็บผ้าขนหนูและเส้นผมไม่ให้ลงน้ำ และไม่สวมชุดว่ายน้ำหรือเสื้อผ้าลงบ่อ
มีรอยสักสามารถเข้าพักเรียวกังและแช่ออนเซ็นได้ไหม?
นโยบายเรื่องรอยสักแตกต่างกันตามสถานประกอบการ จึงต้องเช็คล่วงหน้า รอยสักขนาดเล็กบางแห่งอาจอนุญาตให้ใช้แผ่นปิดได้ หรืออาจสอบถามทางเลือกบ่อส่วนตัวหรือห้องที่มีบ่อส่วนตัว พร้อมยืนยันเงื่อนไขกับสถานที่โดยตรง
ทำไมมื้อเย็นแบบไคเซกิในเรียวกังจึงต้องตรงต่อเวลา?
เวลาอาหารขึ้นอยู่กับแต่ละเรียวกัง เมื่อพนักงานยืนยันเวลาแล้วควรมาตามนัด
