นอนเรียวกังแช่ออนเซ็น 6 ข้อที่ต้องบอกทีม และมื้อเย็นที่มีเวลาปิด
เรียวกังต่างจากโรงแรมตรงที่มื้ออาหารถูกจองไปพร้อมกับห้องตั้งแต่แรก และมีช่วงเวลาเสิร์ฟที่พ้นไปแล้วอาจไม่ได้มื้อนั้น ตารางช่วงบ่ายของวันที่เข้าพักจึงถูกล็อกด้วยเวลาอาหารของที่พัก ไม่ใช่ด้วยจุดเที่ยวสุดท้าย ส่วนกติกาในบ่อออนเซ็นมีหกข้อที่ควรบอกทีมก่อน ไม่ใช่ปล่อยให้ไปอ่านป้ายหน้าบ่อเอง โดยมีข้อหนึ่งที่แหล่งทางการอธิบายว่าเป็นเรื่องความปลอดภัย ไม่ใช่แค่มารยาท คือการราดน้ำอุ่นก่อนลงบ่อเพื่อป้องกันความดันโลหิตพุ่งขึ้นอย่างฉับพลัน
เรียวกังไม่ใช่โรงแรมที่มีบ่อน้ำร้อน มื้ออาหารถูกจองไปพร้อมห้องแล้ว
สำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นอธิบาย เรียวกังไว้ในหน้าคำถามที่พบบ่อยของตัวเอง ว่าเป็นที่พักแบบดั้งเดิมที่มีสามอย่างเป็นหลัก คือห้องแบบญี่ปุ่นที่ปูเสื่อทาทามิและนอนบนฟูก อาหารท้องถิ่นที่ทำจากวัตถุดิบตามฤดูกาล และบ่อรวมที่เติมน้ำจากออนเซ็น และเปรียบว่าตั้งแต่เก็นคังหรือทางเข้าเข้าไป ที่นั่นคือบ้านของเจ้าของบ้าน ไม่ใช่ล็อบบี้ของโรงแรม
ความต่างข้อนี้ฟังดูเป็นเรื่องบรรยากาศ แต่มันเปลี่ยนวิธีวางตารางของทริปจริง ๆ อยู่ข้อหนึ่ง ที่เรียวกัง มื้ออาหารถูกจองไปพร้อมกับห้องตั้งแต่แรก ไม่ใช่ค่อยไปเลือกตอนถึง เหตุผลที่หน่วยงานเดียวกันให้ไว้คืออาหารเป็นของท้องถิ่นตามฤดูกาลที่ต้องเตรียมล่วงหน้า และเรียวกังส่วนใหญ่กำหนดช่วงเวลาเสิร์ฟไว้ พ้นช่วงนั้นไปแล้วอาจไม่ได้มื้อนั้นเลย
สำหรับคนที่ไปเที่ยวเอง ข้อนี้แค่ทำให้ต้องรีบกลับที่พัก แต่สำหรับคนที่พาทีมทั้งบริษัทไป มันแปลว่าตารางช่วงบ่ายของวันนั้นไม่ได้ถูกกำหนดโดยจุดเที่ยวสุดท้าย แต่ถูกกำหนดโดยเวลาอาหารของที่พัก เรื่องการต่อรองราคาและการล็อกจำนวนห้องเป็นอีกเรื่องหนึ่งซึ่งอยู่ในบทเรื่องจองเรียวกังทั้งกรุ๊ป แล้ว บทนี้ว่าด้วยสิ่งที่ต้องบอกทีมและสิ่งที่ต้องถามที่พัก
หกข้อที่ต้องบอกทีมก่อนลงบ่อ ไม่ใช่ปล่อยให้ไปอ่านป้ายหน้าบ่อเอง
องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่นมีคู่มือการแช่ออนเซ็นฉบับภาษาไทย อยู่แล้ว และเขียนไว้ตรง ๆ ว่าแม้แต่คนญี่ปุ่นเองบางคนก็ยังเกร็งเวลาแช่ครั้งแรก หกข้อข้างล่างนี้คือสิ่งที่คู่มือนั้นกับหน้าคำถามของสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นพูดตรงกัน และเป็นชุดที่พอจะอ่านให้ทีมฟังจบได้ในสองนาทีบนรถ
- ถอดเสื้อผ้าทั้งหมดในห้องเปลี่ยนเสื้อผ้า รวมถึงชุดว่ายน้ำ ทั้งสองแหล่งระบุตรงกันว่าห้ามใส่ชุดว่ายน้ำหรือเสื้อผ้าอื่นลงบ่อ ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าแยกชายหญิงเสมอ และมีล็อกเกอร์อยู่ในห้องนั้น ส่วนของมีค่าให้เก็บไว้ในตู้เซฟในห้องพัก
- ล้างตัวให้สะอาดก่อนลงบ่อ ที่จุดชำระล้างจะมีถังน้ำ เก้าอี้เตี้ย และฝักบัวมือถือ ล้างสบู่ให้หมดจดและเช็ดเครื่องสำอางออกก่อนลง
- ผ้าผืนเล็กและเส้นผมห้ามแตะน้ำ ผ้าผืนเล็กมีไว้เช็ดตัวและปิดบังระหว่างเดิน ก่อนลงให้พับวางบนศีรษะหรือวางไว้ที่ขอบบ่อ ใครผมยาวให้รวบไว้
- ห้ามนำโทรศัพท์หรือกล้องเข้าพื้นที่อาบน้ำ คู่มือของ องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่น ตอบข้อนี้ไว้แข็งกว่าข้ออื่นทั้งหมดว่าไม่ได้เด็ดขาด เหตุผลคือความเป็นส่วนตัวของคนอื่นในบ่อ โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน ข้อนี้ควรพูดให้ชัดเป็นพิเศษกับทีมที่ชินกับการถ่ายรูปทุกอย่างลงกลุ่มแชต และเข้าชุดเดียวกับที่ที่ต้องดูป้ายก่อนถ่ายรูปในญี่ปุ่น
- พูดเบา ๆ และไม่เล่นน้ำ ทั้งสองแหล่งใช้คำว่าอย่าว่ายน้ำ อย่าสาดน้ำใส่กัน และอย่าคุยเสียงดัง เพราะคนส่วนใหญ่มาแช่เพื่อความเงียบ
- ใครมีรอยสักต้องรู้ก่อนไปถึง ไม่ใช่รู้ตอนยืนหน้าบ่อ รายละเอียดอยู่ในหัวข้อถัดไปเพราะเป็นข้อที่ตอบไม่ได้ด้วยกฎข้อเดียว
ราดน้ำก่อนลงบ่อไม่ใช่แค่มารยาท แต่เป็นเรื่องความดันโลหิต
ข้อที่คนไทยมักข้ามคือการราดน้ำอุ่นลงบนตัวก่อนลงบ่อ ซึ่งภาษาญี่ปุ่นเรียกว่าคาเกยุ คู่มือของ องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่น อธิบายเหตุผลไว้ว่าเป็นการช่วยให้ร่างกายปรับตัวกับอุณหภูมิ และป้องกันความดันโลหิตพุ่งขึ้นอย่างฉับพลัน ส่วนหน้าคำถามของสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นใช้คำเดียวกันว่า บ่อรวมบางแห่งร้อนมาก การลงเร็วเกินไปทำให้ไม่สบายตัวหรือทำให้ความดันโลหิตขึ้นแบบเฉียบพลันได้ ทั้งสองแหล่งจึงแนะนำให้ใช้ขันตักน้ำในบ่อราดตัวก่อน
ต่อจากข้อนี้คือสองข้อที่กระทบกรุ๊ปบริษัทมากกว่ากรุ๊ปครอบครัว เพราะทริปบริษัทมักมีงานเลี้ยงตอนเย็น
- อย่าลงบ่อหลังดื่ม คู่มือของ องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่น ระบุว่าแอลกอฮอล์ทำให้การตัดสินใจและการรับรู้ของร่างกายผิดปกติ ซึ่งกระทบความปลอดภัย ส่วนสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นเขียนตรง ๆ ว่าเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ ให้เลี่ยงการใช้บ่อกลางดึกและหลังดื่มหนัก
- แช่นานเกินไปแล้วให้ขึ้นมาพัก ถ้ารู้สึกร้อนเกินให้ขึ้นจากบ่อ ดื่มน้ำเย็น แล้วค่อยลงใหม่
ลำดับที่ปลอดภัยกว่าคือให้ทีมแช่ก่อนมื้อเย็น แล้วค่อยมีช่วงดื่มหลังอาหาร ไม่ใช่ตั้งวงก่อนแล้วปล่อยให้ใครลงบ่อตอนดึก ถ้าคืนนั้นเป็นคืนมอบรางวัลหรือมีพิธีการ รูปแบบงานเลี้ยงที่เลือกก็มีผลกับลำดับนี้ ซึ่งเทียบไว้แล้วในบทเทียบสถานที่จัดงานเลี้ยงบริษัทที่ญี่ปุ่น
เรื่องรอยสัก ไม่มีกฎกลาง ต้องถามที่พักด้วยคำถามที่ตอบได้จริง
สำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นเขียนไว้ตรง ๆ ว่านโยบายเรื่องรอยสักต่างกันมากในแต่ละเรียวกัง และอธิบายที่มาว่าคนญี่ปุ่นจำนวนมากเชื่อมโยงรอยสักกับกลุ่มอาชญากรรม จึงเป็นเหตุให้สถานที่อาบน้ำสาธารณะส่วนใหญ่เคยห้ามผู้มีรอยสักเข้าใช้ แต่ระยะหลังความเข้าใจต่อวัฒนธรรมรอยสักนอกญี่ปุ่นมากขึ้น ทำให้บางแห่งเปลี่ยนไปเป็นสองแบบ คือไม่จำกัดเรื่องรอยสักเลย กับพิจารณาเป็นรายกรณี ซึ่งรอยสักเล็กหนึ่งถึงสองจุดมักผ่านได้
คำถามที่ควรถามที่พักจึงไม่ใช่คำถามปลายเปิดว่ารับคนมีรอยสักไหม เพราะคำตอบมักเป็นการเลี่ยง ให้ถามเป็นข้อ ๆ แทน
- บ่อรวมของที่นี่มีข้อจำกัดเรื่องรอยสักหรือไม่ ถ้ามี จำกัดที่ขนาดเท่าไร
- ที่นี่มีแผ่นปิดรอยสักให้หรือขายหรือไม่ คู่มือของ องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศญี่ปุ่น ระบุว่าหลายแห่งมีให้ แต่เหมาะกับรอยสักขนาดเล็กที่ปิดได้ง่ายเท่านั้น
- มีบ่อส่วนตัวให้จองกี่ห้อง จองเป็นช่วงเวลาละกี่นาที และคืนนั้นเรากันไว้ทั้งหมดได้ไหม
ข้อสุดท้ายสำคัญเพราะสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นระบุว่าแขกที่มีรอยสักใช้บ่อส่วนตัวได้โดยไม่มีปัญหา ซึ่งแปลว่าทางออกไม่ใช่การขออนุญาตเป็นราย ๆ แต่คือการกันบ่อส่วนตัวไว้ตั้งแต่ตอนจอง
คนที่ไม่อยากแช่รวมมีทางออกสามแบบ และต้องเลือกตั้งแต่ตอนจอง
ในทีมหนึ่งมักมีคนที่ไม่สบายใจกับการแช่รวมเสมอ ไม่ว่าจะเพราะรอยสัก เหตุผลส่วนตัว หรือแค่เขิน ข้อนี้ไม่ควรปล่อยให้เป็นเรื่องที่แต่ละคนไปจัดการเองหน้างาน เพราะทางออกทั้งสามแบบต้องตัดสินใจตั้งแต่ตอนจอง
| ทางเลือก | จองยังไง | เหมาะกับใคร |
|---|---|---|
| ห้องพักที่มีบ่อกลางแจ้งส่วนตัวติดห้อง หรือโรเทนบุโระในห้อง | เลือกประเภทห้องตั้งแต่จอง ใช้ได้ตลอดเวลาที่พัก | คนที่ไม่แช่รวมแน่นอน หรือผู้บริหารที่ต้องการความเป็นส่วนตัว |
| บ่อส่วนตัวที่จองเป็นช่วงเวลา หรือคาชิคิริบุโระ | สำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นระบุว่าให้บอกพนักงานตอนไปถึงที่พัก ได้ใช้แบบผูกขาดตามช่วงที่จอง | กลุ่มย่อยที่อยากแช่ด้วยกัน หรือคนมีรอยสัก |
| ไม่แช่เลย | ไม่ต้องจองอะไร แต่ต้องมีที่ให้อยู่ระหว่างที่คนอื่นแช่ | คนที่ไม่สบายใจ ควรมีของอย่างอื่นให้ทำในช่วงนั้น |
ข้อควรระวังของแบบที่สองคือจำนวนช่วงเวลามีจำกัด ถ้าทีมมีสี่สิบคนแล้วที่พักมีบ่อส่วนตัวสองห้อง ช่วงละสี่สิบห้านาที คืนนั้นรองรับได้ไม่กี่กลุ่ม จึงต้องรู้ตัวเลขนี้ก่อนบอกทีมว่ามีทางเลือกนี้ให้ และไม่ควรถามใครในทีมว่ามีรอยสักตรงไหน ขนาดเท่าไร เกินกว่าที่จำเป็นต่อการจอง
เวลามื้อเย็นคือจุดที่ทำให้ตารางทั้งวันพัง
หน้าคำถามเรื่องมื้ออาหารของสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่น ตอบเรื่องนี้ไว้สี่ข้อที่ควรอ่านก่อนวางตารางวันนั้น
- โดยทั่วไปจองมื้ออาหารพร้อมกับตอนจองห้อง เพราะเป็นอาหารท้องถิ่นตามฤดูกาลที่ต้องเตรียมล่วงหน้า
- เรียวกังส่วนใหญ่กำหนดช่วงเวลาเสิร์ฟไว้ พ้นช่วงนั้นแล้วอาจไม่ได้มื้อนั้น
- ตอนเช็คอินพนักงานจะถามว่าจะทานมื้อเย็นและมื้อเช้ากี่โมง ภายในช่วงที่กำหนดไว้
- ถ้าจะมาไม่ทันเพราะการจราจรหรือเหตุอื่น ให้ติดต่อที่พักไว้ก่อน และมีเรียวกังส่วนน้อยที่เสิร์ฟมื้อเย็นได้ตลอดช่วงค่ำ ซึ่งถ้าเจอแบบนี้ถือว่าโชคดี ไม่ใช่มาตรฐาน
สิ่งที่ควรทำจึงเป็นลำดับนี้ ขอตัวเลขช่วงเวลาเสิร์ฟจริงของที่พักเป็นลายลักษณ์อักษรตั้งแต่ตอนจอง แล้วคิดถอยหลังจากเวลานั้น ถ้ามื้อเย็นเริ่มหกโมงเย็น เวลาที่รถต้องถึงที่พักไม่ใช่หกโมง แต่ต้องเผื่อเวลาเช็คอินของกรุ๊ปทั้งคัน เวลาขึ้นห้อง และเวลาเปลี่ยนเป็นยูกาตะ คำแนะนำของแหล่งเดียวกันคือเช็คอินให้เร็วเข้าไว้ จะได้มีเวลาแช่บ่อก่อนมื้อเย็นด้วย
ถ้าวันนั้นมีจุดเที่ยวที่เสี่ยงกินเวลา ให้ตัดจุดสุดท้ายทิ้งดีกว่าไปลุ้นว่าจะทันมื้อเย็นไหม เพราะที่ร้านอาหารทั่วไปมาสายแล้วยังได้กิน แต่ที่เรียวกังมาสายแล้วอาจไม่ได้กินจริง ๆ หลักการเดียวกันนี้ใช้กับการจองมื้อกรุ๊ปใหญ่ที่ญี่ปุ่น ด้วย
ข้อจำกัดอาหารต้องส่งล่วงหน้า ไม่ใช่บอกตอนนั่งโต๊ะ
แหล่งเดียวกันระบุว่าเรียวกังส่วนใหญ่พยายามรองรับคำขอเรื่องอาหารของแขกเต็มที่ แต่ให้แจ้งล่วงหน้า อย่างน้อยไม่กี่วันก่อนเข้าพัก และเขียนกำกับไว้ด้วยว่าไม่ใช่ทุกเรียวกังจะรองรับได้ทุกคำขอ ตัวอย่างคำขอที่หน้านั้นยกมาคือ กินปลาดิบไม่ได้ แพ้อาหารบางอย่าง ขอมังสวิรัติ เป็นวีแกนจึงไม่กินไข่และนม และกินกลูเตนไม่ได้
สำหรับกรุ๊ปบริษัท แปลว่าต้องเก็บข้อมูลนี้ตอนเปิดรับรายชื่อ ไม่ใช่ตอนใกล้เดินทาง และต้องเผื่อเวลาให้ที่พักตอบกลับว่าทำได้หรือไม่ได้ ถ้าที่พักตอบว่าไม่ได้ นั่นคือข้อมูลที่ต้องรู้ตอนยังเปลี่ยนที่พักทัน มื้อเย็นของเรียวกังมักเป็นแบบไคเซกิซึ่งเสิร์ฟหลายคอร์สตามลำดับ ต่างจากรูปแบบร้านอื่นที่เทียบไว้ในบทเรื่องสี่แบบร้านอาหารญี่ปุ่น และเปลี่ยนจานตรงหน้าโต๊ะไม่ได้
บ่อรวมไม่ต้องจอง แต่มีเวลาปิดล้างบ่อที่ต้องถาม
ข้อดีของบ่อรวมคือไม่ต้องจอง และหลายแห่งเปิดถึงดึกและเปิดเช้ามืด แต่หน้าคำถามของสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นกำกับไว้ว่าให้เช็คเวลาที่บ่อปิดเพื่อทำความสะอาดและซ่อมบำรุง เพราะแต่ละแห่งไม่เหมือนกัน
สำหรับกรุ๊ป เรื่องนี้กลายเป็นสองบรรทัดในกำหนดการที่ควรมีจริง คือเวลาที่บ่อเปิดถึง กับเวลาที่บ่อกลับมาเปิดตอนเช้า เพราะคนที่ตั้งใจตื่นมาแช่ตอนตีห้าแล้วเจอป้ายปิดล้างบ่อ คือคนที่จะบ่นตลอดทั้งวัน และถ้าทริปนั้นวางไว้หกวันสี่คืนแบบในทริปฮอกไกโดหกวันสี่คืน คืนที่ได้นอนเรียวกังจริงมักมีแค่คืนเดียว จึงไม่มีคืนที่สองให้แก้ตัว
ยูกาตะกับห้องทาทามิ สองเรื่องเล็กที่ทีมมักถามหน้างาน
สำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นระบุว่าที่เรียวกังจะได้เปลี่ยนเป็นยูกาตะซึ่งเป็นกิโมโนผ้าฝ้าย และห้องเป็นแบบปูเสื่อทาทามินอนบนฟูก ไม่ใช่เตียง สองข้อนี้เป็นเรื่องที่ทีมมักถามกันเองบนรถ และตอบล่วงหน้าได้ในสองบรรทัด
- ยูกาตะใส่เดินในที่พักได้ ที่พักเตรียมไว้ให้ในห้อง ไม่ต้องเตรียมไปเอง
- นอนฟูกบนเสื่อ ไม่ใช่เตียง คนที่มีปัญหาหลังหรือลุกจากพื้นยาก ควรรู้ล่วงหน้าและอาจต้องขอห้องแบบเตียง ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องถามตอนจอง ไม่ใช่ตอนถึง
อีกข้อที่ทั้งสองแหล่งพูดตรงกันคือให้ถอดรองเท้าตั้งแต่ทางเข้า ซึ่งเป็นกติกาพื้นที่แบบเดียวกับที่รวมไว้ในบทเรื่องกติกาพื้นที่สาธารณะของญี่ปุ่น
สรุปเป็นหนึ่งหน้าที่ส่งให้ทีมก่อนบิน
ทั้งบทนี้ย่อลงเหลือสองส่วน ส่วนที่ส่งให้ทีมคือหกข้อในหัวข้อที่สอง บวกเรื่องราดน้ำก่อนลงบ่อ บวกประโยคว่าอย่าลงบ่อหลังดื่ม ส่วนที่ผู้จัดต้องถามที่พักคือช่วงเวลาเสิร์ฟมื้อเย็นและมื้อเช้าเป็นตัวเลข เวลาที่บ่อปิดล้าง จำนวนบ่อส่วนตัวและช่วงเวลาที่จองได้ นโยบายรอยสัก และกำหนดส่งข้อจำกัดอาหาร ห้าคำถามนี้ตอบครบเมื่อไร ตารางของวันนั้นก็วางได้จริง
สิ่งที่ทำให้คืนเรียวกังพังไม่ใช่คนที่ทำผิดมารยาทในบ่อ แต่คือรถที่ถึงที่พักช้ากว่าเวลาเสิร์ฟ และคนที่รู้ว่าตัวเองมีรอยสักตอนยืนอยู่หน้าบ่อแล้ว ทั้งสองเรื่องแก้ได้ตั้งแต่ตอนจองทั้งคู่
BENS DVA AGENCY รับจัดทริปองค์กรและงานประชุมสัมมนาที่ญี่ปุ่น งานที่เราทำในส่วนนี้คือถามคำถามห้าข้อข้างบนกับที่พักแทนผู้จัด แล้วส่งคำตอบกลับมาเป็นตัวเลขที่เอาไปวางตารางได้จริง พร้อมเอกสารหน้าเดียวสำหรับส่งให้ทีมก่อนเดินทาง ถ้าอยากให้เราช่วยดูตั้งแต่ขั้นเลือกที่พัก ดูขั้นตอนการทำงานได้ที่บทห้าขั้นตอนจัดทริปบริษัทไปญี่ปุ่น หรือทักมาคุยรายละเอียดที่หน้าติดต่อ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องบอกอะไรทีมบ้างก่อนพาไปแช่ออนเซ็นที่เรียวกัง?
หกข้อที่แหล่งทางการของญี่ปุ่นพูดตรงกัน คือถอดเสื้อผ้าทั้งหมดในห้องเปลี่ยนเสื้อผ้ารวมถึงชุดว่ายน้ำ ล้างตัวให้สะอาดที่จุดชำระล้างก่อนลงบ่อ ไม่ให้ผ้าผืนเล็กและเส้นผมแตะน้ำ ห้ามนำโทรศัพท์หรือกล้องเข้าพื้นที่อาบน้ำเด็ดขาด พูดเบาและไม่เล่นน้ำ และให้คนที่มีรอยสักรู้เงื่อนไขของที่พักก่อนไปถึง เพิ่มอีกข้อที่ควรพูดคือให้ราดน้ำอุ่นราดตัวก่อนลงบ่อ ซึ่งเป็นเรื่องความดันโลหิต ไม่ใช่แค่มารยาท และอย่าลงบ่อหลังดื่มแอลกอฮอล์
มาถึงเรียวกังช้ากว่าเวลาอาหารเย็นแล้วยังได้กินไหม?
อาจไม่ได้ หน้าคำถามเรื่องมื้ออาหารของสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นระบุว่าเรียวกังส่วนใหญ่กำหนดช่วงเวลาเสิร์ฟไว้ และเมื่อพ้นช่วงนั้นไปแล้วอาจไม่ได้รับมื้อนั้น เหตุผลคืออาหารเป็นของท้องถิ่นตามฤดูกาลที่ต้องเตรียมล่วงหน้า และถูกจองไปพร้อมกับห้องตั้งแต่ตอนจอง ไม่ใช่สั่งตอนถึง แหล่งเดียวกันแนะนำว่าถ้าจะมาไม่ทันเพราะการจราจร ให้ติดต่อที่พักไว้ก่อน และมีเรียวกังส่วนน้อยที่เสิร์ฟมื้อเย็นได้ตลอดช่วงค่ำ สำหรับกรุ๊ปบริษัทควรขอตัวเลขช่วงเวลาเสิร์ฟจริงเป็นลายลักษณ์อักษรตั้งแต่ตอนจอง แล้วคิดเวลารถถอยหลังจากตรงนั้น
คนมีรอยสักเข้าบ่อรวมของเรียวกังได้หรือไม่?
ไม่มีกฎกลาง สำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นระบุว่านโยบายเรื่องรอยสักต่างกันมากในแต่ละเรียวกัง ที่มาคือคนญี่ปุ่นจำนวนมากเชื่อมโยงรอยสักกับกลุ่มอาชญากรรม สถานที่อาบน้ำสาธารณะส่วนใหญ่จึงเคยห้าม แต่ระยะหลังบางแห่งเปลี่ยนเป็นไม่จำกัดเลย หรือพิจารณาเป็นรายกรณีซึ่งรอยสักเล็กหนึ่งถึงสองจุดมักผ่านได้ ทางออกที่แน่นอนกว่าคือบ่อส่วนตัว เพราะแหล่งเดียวกันระบุว่าแขกที่มีรอยสักใช้บ่อส่วนตัวได้โดยไม่มีปัญหา ส่วนแผ่นปิดรอยสักที่หลายแห่งมีให้ เหมาะกับรอยสักขนาดเล็กที่ปิดได้ง่ายเท่านั้น
