ไปทริปญี่ปุ่น ต้องมีแอปแผ่นดินไหวไหม รู้จักระบบ J-Alert

ทำความรู้จัก J-Alert ระบบเตือนภัยแผ่นดินไหวในญี่ปุ่น

เวลาเดินทางในญี่ปุ่น เราอาจเคยได้ยินชื่อระบบ J-Alert หรือชื่อภาษาญี่ปุ่นว่า 全国瞬時警報システム ซึ่งเป็นระบบเตือนภัยทันทีระดับชาติที่ดูแลโดยหน่วยงานดับเพลิงและจัดการภัยพิบัติของญี่ปุ่น (Fire and Disaster Management Agency หรือ FDMA) ระบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อส่งข้อมูลภัยพิบัติเร่งด่วน เช่น แผ่นดินไหวรุนแรง คลื่นซัดฝั่งรุนแรง หรือภัยฉุกเฉินระดับประเทศ ไปยังประชาชนและนักท่องเที่ยวอย่างรวดเร็ว โดยส่งสัญญาณผ่านหลายช่องทางพร้อมกัน ทั้งข้อความแจ้งเตือนฉุกเฉินไปยังมือถือบางเครือข่าย (emergency alert mail) ระบบกระจายเสียงตามสายของเทศบาล วิทยุ และโทรทัศน์

หัวใจสำคัญที่ต้องรู้คือ J-Alert ไม่ใช่แอปพลิเคชันที่เราต้องค้นหาเพื่อดาวน์โหลดลงมือถือ แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านความปลอดภัยของประเทศญี่ปุ่น เมื่อเกิดแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (Japan Meteorological Agency หรือ JMA) จะใช้ระบบเตือนแผ่นดินไหวล่วงหน้า (Earthquake Early Warning) ประมวลผลคลื่นสั่นสะเทือนจากเครื่องวัดใกล้ศูนย์กลางแผ่นดินไหว เพื่อคาดการณ์เวลาที่แรงสั่นสะเทือนหลักจะเดินทางมาถึง รวมถึงประเมินระดับความรุนแรง และส่งข้อมูลเข้าระบบ J-Alert เพื่อกระจายสัญญาณเตือนล่วงหน้าให้เร็วที่สุดเท่าที่ระบบจะทำได้ ซึ่งทำให้ผู้ที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัยมีเวลาเตรียมตัวรับมือล่วงหน้าไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่สิบวินาที

เสียง/ข้อความเตือนที่พบบ่อยและต้องทำอะไร

สัญญาณเตือนแผ่นดินไหวล่วงหน้า หรือ Earthquake Early Warning ในระดับเตือนภัย (警報) ที่คนทั่วไปมักได้ยินผ่านโทรทัศน์หรือโทรศัพท์มือถือ จะถูกส่งออกมาเมื่อระบบคาดการณ์ว่าแผ่นดินไหวมีความรุนแรงสูงสุดตั้งแต่ระดับ 5弱 ขึ้นไป หรือมีการสั่นไหวของอาคารสูงระยะยาว (long-period ground motion) ตั้งแต่คลาส 3 ขึ้นไป โดยจะส่งสัญญาณเตือนครอบคลุมพื้นที่ที่คาดว่าจะเกิดแรงสั่นสะเทือนตั้งแต่ระดับ 4 ขึ้นไป

FDMA ยกตัวอย่างเสียงและข้อความเตือนแยกตามประเภทภัยไว้ดังนี้:

• การเตือนแผ่นดินไหวล่วงหน้า (Earthquake Early Warning): ใช้เสียงระฆัง

• การเตือนภัยสึนามิ (Tsunami Warning): ใช้ไซเรน 5 วินาที พัก 6 วินาที ซ้ำ 2 รอบ

• การเตือนภัยสึนามิครั้งใหญ่ (Major Tsunami Warning): ใช้ไซเรน 3 วินาที พัก 2 วินาที ซ้ำ 3 รอบ

เมื่อได้ยิน Earthquake Early Warning ให้บอกคนรอบตัวและรักษาความปลอดภัยของตัวเองก่อนตามสถานการณ์ ส่วนคำเตือนสึนามิให้ติดตามประกาศและอยู่ในที่ปลอดภัยจนกว่าคำเตือนจะยกเลิก ไม่ควรใช้รูปแบบเสียงเพียงอย่างเดียวตัดสินความรุนแรงของเหตุ

ข้อควรระวังเรื่องคลื่นชายฝั่งหลังเกิดเหตุ

ถ้าอยู่ชายฝั่งหรือริมแม่น้ำหลังเกิดแรงสั่นสะเทือน ต้องระวังสึนามิด้วย กรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (JMA) ระบุว่าคลื่นอาจมาซ้ำเป็นเวลานาน และบางพื้นที่อาจมาถึงช้ากว่าเวลาคาดการณ์แรกมากกว่า 1 ชั่วโมง จึงต้องอยู่ในที่ปลอดภัยจนกว่าคำเตือนจะยกเลิก แม้ผ่านไปสักพักแล้วก็ยังต้องติดตามประกาศต่อ

ถ้ากำลังจัดกระเป๋าและมียาประจำตัว ลองเช็คข้อกำหนดการนำยาเข้าญี่ปุ่นก่อนเดินทาง

อ่านต่อ: ยาที่ห้ามเข้าญี่ปุ่น ยาแก้หวัดไทยบางตัวผิดกฎหมายและใบ Yunyu Kakunin-sho

ไปทริปญี่ปุ่น ต้องโหลดแอปไหม

คำถามที่พบบ่อยสำหรับนักท่องเที่ยวคือสรุปแล้วเราต้องโหลดแอป J-Alert ไหม คำตอบชัดเจนคือเราไม่ต้องโหลดแอป J-Alert เพราะไม่ใช่แอปพลิเคชัน แต่สิ่งที่ควรทำคือการเช็คการตั้งค่าในโทรศัพท์มือถือว่าเปิดรับข้อความเตือนภัยฉุกเฉิน (Emergency Alerts) ไว้เรียบร้อยแล้ว

การเปิดรับข้อความฉุกเฉินไม่ได้ยืนยันว่ามือถือของนักท่องเที่ยวทุกเครื่องจะรับข้อความได้ ลองเตรียมแอปเสริมก่อนเดินทางและทำความคุ้นเคยกับหน้าจอไว้ โดยเฉพาะถ้าต้องการอ่านข้อมูลภาษาไทย จะได้รู้ว่าต้องเปิดดูตรงไหนเมื่อจำเป็น

Safety tips แอปของการท่องเที่ยวญี่ปุ่นที่มีภาษาไทย

Safety tips เป็นแอปข้อมูลภัยพิบัติสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ Japan Tourism Agency กำกับ/สนับสนุน และมีภาษาไทย จึงเป็นตัวเลือกสำหรับคนที่อยากอ่านข้อมูลเตือนภัยในภาษาที่คุ้นเคย

Safety tips รองรับภาษาไทยและมีระบบส่งข้อความแจ้งเตือน (push alert) ทั้งสัญญาณเตือนแผ่นดินไหวล่วงหน้า (Earthquake Early Warning) การแจ้งเตือนคลื่นซัดฝั่ง (Tsunami Warning) ตลอดจนการเตือนสภาพอากาศรุนแรง นอกจากนี้ภายในแอปยังมีแผนผังขั้นตอนการปฏิบัติตัวเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน (flowchart) การ์ดสื่อสาร (communication cards) และรวบรวมลิงก์ข้อมูลที่จำเป็นยามภัยพิบัติ สามารถดูรายละเอียดและช่องทางดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์แนะนำแอป Safety tips ของ JNTO

NERV แสดงข้อมูลแผ่นดินไหวและสึนามิตามตำแหน่ง

NERV Disaster Prevention App เป็นแอปเตือนภัยของ Gehirn Inc. ที่แสดงข้อมูลแผ่นดินไหว สึนามิ และสภาพอากาศตามตำแหน่งผู้ใช้แบบเรียลไทม์

แอปแสดง Earthquake Early Warning พร้อมคาดการณ์ระดับแรงสั่นสะเทือน (seismic intensity) และนับถอยหลังถึงเวลาที่คลื่น S-wave จะมาถึงตำแหน่งผู้ใช้ หากสนใจข้อมูลลักษณะนี้ก็ใช้เป็นแอปเสริมได้

สำหรับฟังก์ชันแจ้งเตือนสำคัญ (Critical Alerts) ต้องอนุญาตการเข้าถึงตำแหน่งที่ตั้ง (location permission) แบบ Always On/Always Allow การแจ้งเตือนเร่งด่วน เช่น Earthquake Early Warning และ Tsunami Warning สามารถส่งเสียงผ่านโหมดปิดเสียง (Silent) หรือโหมดห้ามรบกวน (Do Not Disturb) ได้ แต่ผู้ใช้สามารถปิด Critical Alerts ได้เช่นกัน ก่อนเดินทางจึงควรเช็คทั้งสิทธิ์ตำแหน่งและการตั้งค่าการแจ้งเตือนให้ตรงกับที่ต้องการ หรือดูข้อมูลการทำงานเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ทางการของ NERV Disaster Prevention App

เตรียมแอปแล้ว ถ้าจะจัดการข้อมูลเข้าเมืองล่วงหน้าด้วย มีขั้นตอนให้อ่านต่อ

อ่านต่อ: Visit Japan Web กรอกล่วงหน้าทั้งทีม ลดเวลา ตม.ที่สนามบินได้จริงแค่ไหน

วิธีรับมือ เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินนอกอาคารและในอาคาร

เมื่อเกิดเหตุแผ่นดินไหว สิ่งที่ต้องจำให้ขึ้นใจตามหลักคำแนะนำของกรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (JMA) คือการบอกคนรอบข้างและ "รักษาความปลอดภัยของตัวเองก่อน" เพราะช่วงเวลาตั้งแต่สัญญาณเตือนดังขึ้นจนกระทั่งเกิดแรงสั่นสะเทือน มักมีเวลาเพียงไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่สิบวินาทีเท่านั้น

ถ้าอยู่ในอาคารหรือโรงแรม ให้ตั้งสติและฟังคำสั่งเจ้าหน้าที่ สิ่งที่ควรทำทั้งก่อนและระหว่างเกิดเหตุมีดังนี้:

• เช็คทางหนีไฟตั้งแต่เช็คอิน ไม่ต้องรอให้เกิดเหตุก่อน

• ดับเปลวไฟเมื่อทำได้อย่างปลอดภัย

• ชาร์จโทรศัพท์ให้พร้อมใช้งาน

คำแนะนำในแต่ละสถานที่อาจต่างกัน ให้ฟังเจ้าหน้าที่ที่ดูแลพื้นที่และรักษาความปลอดภัยของตัวเองก่อน

หากกำลังเดินทางด้วยรถไฟหรืออยู่ริมถนน

หากสัญญาณเตือนดังขึ้นขณะที่คุณกำลังสัญจรอยู่ภายนอก ให้ปฏิบัติตัวตามสถานการณ์ดังนี้:

• อยู่บนรถไฟหรือรถบัส: ให้จับห่วงหรือราวให้แน่น

• อยู่ในลิฟต์: ให้กดหยุดที่ชั้นใกล้ที่สุด และออกจากลิฟต์ทันทีเมื่อประตูเปิด

• อยู่ริมถนนหรือย่านใจกลางเมือง: ระวังกำแพงบล็อก ป้าย และกระจกหล่น ถ้าอยู่ใกล้อาคารแข็งแรงให้เข้าไปหลบในอาคาร

• อยู่แถวภูเขาหรือหน้าผา: ให้ระวังหินร่วงและดินถล่ม

การขอความช่วยเหลือและเบอร์โทรศัพท์สำคัญ

หากต้องการขอความช่วยเหลือในญี่ปุ่น ให้เลือกหมายเลขตามเรื่องที่ต้องการติดต่อ:

• แจ้งเหตุด่วนเหตุร้ายและตำรวจ: โทร 110

• แจ้งเหตุเพลิงไหม้ เรียกรถดับเพลิง หรือเรียกรถพยาบาล: โทร 119

• Japan Visitor Hotline (สายด่วนนักท่องเที่ยว JNTO): โทร 050-3816-2787 (หากโทรจากต่างประเทศให้กด +81-50-3816-2787) เป็นศูนย์บริการข้อมูลและช่วยเหลือสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เปิดให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง ตลอด 365 วัน รองรับการสื่อสารภาษาอังกฤษ จีน และเกาหลี ครอบคลุมทั้งกรณีอุบัติเหตุ เจ็บป่วย ภัยพิบัติฉุกเฉิน และข้อมูลการท่องเที่ยวทั่วไป

สำหรับองค์กรที่ต้องการเตรียมความพร้อมเรื่องการดูแลพนักงานและความคุ้มครองตลอดการเดินทาง สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ บริการวีซ่าและประกันเดินทางญี่ปุ่น

จัดทริปบริษัทให้ปลอดภัยด้วยทีมดูแลและแผนสำรองตลอดการเดินทาง

ถ้ากำลังจัดทริปบริษัท ควรคุยเรื่องผู้ประสานงานและแผนสำรองก่อนเดินทาง BENS DVA มีทีมคนไทยร่วมทุกทริป พร้อมช่องทางติดต่อฉุกเฉิน (Emergency Contact) ตลอด 24 ชั่วโมงระหว่างเดินทาง บริการครอบคลุมการเช็คข้อมูลก่อนเดินทาง แผนสำรอง เอกสารเดินทาง วีซ่า ประกัน ตั๋วเครื่องบิน โรงแรม รถโค้ชส่วนตัว และไกด์ที่สื่อสารภาษาไทย

เริ่มวางแผนเส้นทางและสอบถามรายละเอียดบริการได้จากหน้าต่อไปนี้:

• ดูโปรแกรมทริปญี่ปุ่น

• ติดต่อ BENS DVA